มอก. 564-2546 มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมภาชนะเซรามิกที่ใช้กับอาหาร: พอร์ซเลน

ภาชนะเซรามิกที่ใช้กับอาหาร: พอร์ซเลน ที่เคลือบผิว

ภาชนะเซรามิกที่ใช้กับอาหาร: พอร์ซเลน ที่เคลือบผิว เพื่อใช้เป็นภาชนะที่ใช้สำหรับการเตรียม การทำ การเก็บรักษา และการบริโภคอาหาร   
แบ่งออกเป็น 2 แบบ คือ   
(1) ภาชนะแบบก้นตื้น (Flatware): ภาชนะที่ความลึกไม่เกิน 25 mm   
(2) ภาชนะแบบก้นลึก (Hollow ware): ภาชนะที่ความลึกเกิน 25 mm ซึ่งรวมถ้วยเครื่องดื่ม ความจุน้อยกว่าหรือเท่ากับ 240 ลูกบาศ์กเดซิเมตร   
– ขนาดและเกณฑ์ความคลาดเคลื่อน: ขนาดให้เป็นไปตาม Drawing ของผู้ทำ   
– ความเบี้ยว: เส้นตรงที่ลากผ่านศูนย์กลางจะต่างกันได้ไม่เกินร้อยละ 1.5   
– ขอบบิดเบี้ยว: ขอบบิดเบี้ยวได้ไม่เกิน 2 มิลลิเมตร   
– ความราบ: พื้นภาชนะต้องราบ ค่าที่วัดได้ที่ตำแหน่งสูงสุดและต่ำสุด จะต่างกันได้ไม่เกิน 2 มิลลิเมตร   
– วัสดุและการทำ: ทำจากดินขาว ดินเหนียว หินฟันม้า (Feldspar) หินเขี้ยวหนุมาน (Quartz) หรือทรายแก้ว (Quartzsand) เป็นส่วนผสมหลัก ขึ้นรูปเป็นภาชนะ เคลือบผิว และเผาที่อุณหภูมิสูงจนถึงขั้นวิเทรียส (คือ การเผาจนเกิดเนื้อเป็นแก้ว ซึ่งทำให้แกร่ง เนื้อแน่น และมีความพรุนตัวต่ำ)   
– คุณลักษณะที่ต้องการทั่วไป การทดสอบให้ทำโดยการตรวจพินิจ: เช่น ภาชนะพอร์ซเลนทุกใบในรุ่นเดียวกันต้องมีแบบ สี และการตกแต่งแบบเดียวกัน ถ้วยต้องวางตรงกลางจานรองได้สนิท ไม่โคลงเคลงหรือหมุนได้ ฝาต้องปิดได้พอดี ขอบต้องไม่เอียง เนื้อของผลิตภัณฑ์ เมื่อทำให้ภาชนะแตกต้องมีสีขาว (ถ้าไม่เติมสี) เนื้อแน่น ละเอียด และเป็นเนื้อเดียวกัน เป็นต้น   
– ข้อบกพร่อง: ต้องไม่พบข้อบกพร่องสำคัญ แต่อาจมีข้อบกพร่องย่อยได้ไม่เกิน 3 ข้อ (รายละเอียดข้อบกพร่อง ดูในเล่ม มอก. 564)   
– ปริมาณตะกั่วและแคดเมียม: ทดสอบตาม มอก. 32 วิธีทดสอบตะกั่วและแคดเมียมที่ละลายจากภาชนะเซรามิก ภาชนะเซรามิกแก้ว และภาชนะแก้วที่ใช้กับอาหาร   
– ความทนต่อการเปลี่ยนอุณหภูมิโดยฉับพลันที่แตกต่างกัน 120 องศาเซลเซียส โดยเมื่อทดสอบแล้วต้องไม่แตก ร้าว และผิวเคลือบต้องไม่ราน   
– การดูดซึมน้ำ: ค่าเฉลี่ยของการดูดซึมน้ำต้องไม่เกินร้อยละ 0.2   
– ความทนต่อการราน: ผิวเคลือบต้องไม่ร้าวหรือราน   
– เครื่องหมายและฉลาก: ที่ก้นภาชนะทุกใบ ต้องแจ้งรายละเอียดให้เห็นได้ง่าย ชัดเจน และถาวร ได้แก่ คำว่า "พอร์ซเลน" + ชื่อผู้ทำ/โรงงานที่ทำหรือเครื่องหมายการค้าที่จดทะเบียน และที่กล่องบรรจุภาชนะทุกกล่อง ต้องแจ้งรายละเอียด (เห็นได้ง่ายและชัดเจน) ได้แก่ คำว่า "พอร์ซเลน" + รหัสหรือชื่อผลิตภัณฑ์ + จำนวนและชนิดในกล่อง + ชื่อผู้ทำหรือโรงงานที่ทำหรือเครื่องหมายการค้าที่จดทะเบียน พร้อมสถานที่ตั้ง   
– การชักตัวอย่างและเกณฑ์ตัดสิน: ดูในภาคผนวก ก ของเล่ม มอก. 564   
– การทดสอบ: ต้องทำการทดสอบ (1) ความเบี้ยว (2) ขอบบิดเบี้ยว (3) ความราบ (4) ข้อบกพร่อง (5) ความทนต่อการเปลี่ยนอุณหภูมิโดยฉับพลัน (6) การดูดซึมน้ำ (7) ความทนต่อการราน   

แหล่งข้อมูล:
http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/00127227.PDF